- Lewostronność
- Stronność
- Lateralizacja
- Badanie leworęczności
- Lewooczność
- Opieka nad dzieckiem leworęcznym
- Studium przypadku
- Upraworęcznianie
LEWORĘCZNOŚĆ
Leworęczność kojarzy się z wykonywaniem czynności, które normalnie robi się prawą ręką lewą, i w ten zwykle sposób kwituje się leworęczność. Ale to nie jest wcale takie proste. Słowo leworęczny oznacza łatwo dostrzegalny fenomen, ale kryje się za nim o wiele więcej treści: badania wskazują, że leworęczny jest człowiekiem, który inaczej postrzega świat niż praworęczny, bo posługuje się innymi schematami myślenia i dlatego często rozwija również odmienne cechy charakteru. Przyczyna takiego stanu rzeczy znajduje się w najważniejszym organie kierowania i postrzegania u człowieka- w mózgu. Tajemnica tkwi w półkulach, które są zorganizowane krzyżowo-kontralateralnie, tzn. bodĽce z jednej strony ciała są przetwarzane głównie w przeciwległej półkuli, z przeciwległej półkuli są wysyłane impulsy dla mięśni. Krótko mówiąc: prawa połowa ciała sterowana jest przez lewą część mózgu i odwrotnie.
Obydwie półkule mają nie tylko różne funkcje fizjologiczne, ale też zupełnie odmienne obszary zadań. Dotyczy to praktycznie wszystkich dziedzin: percepcji, przetwarzania i reakcji w obszarach emocjonalnych i poznawczych, zręczności, zdolności manualnych i przywoływania zapamiętanych treści. Zazwyczaj jedna z półkul dominuje nad drugą, gdy dominuje lewa człowiek jest praworęczny, a gdy prawa - osoba ta lepiej posługuje się lewą częścią ciała, tak jak to jest w przypadku mańkutów. Trzeba jednak uwzględnić, że leworęczność to również faworyzowanie takich części ciała jak uszu, nóg i stóp, oczu, strun głosowych, języka, smaku, żył, skrętności i dotyku, a nie tylko ręki. Dlaczego dochodzi do dominacji jednej półkuli nad drugą - o tym naukowcy nadal niewiele wiedzą. Jednakże w 1861 r. francuski lekarz Paul Broca dowiódł, że prawa półkula mózgu odgrywa istotną rolę w postrzeganiu przestrzennym i ma związek z występowaniem wielu zdolności twórczych; że odpowiedzialna jest za rozpoznawanie wzorów, prawidłowości kształtów i ich wzajemnych zależności. Podlegają jej pamięć, intuicja, wyobraĽnia, wrażliwość na piękno, poczucie humoru itp. Natomiast lewa półkula odpowiada za język pisany i mówiony, logikę, zdolności matematyczne, techniczne i naukowe.
Leworęczność jest wrodzona a o tym, którą ręką człowiek posługuje się lepiej, decydują geny. Pewien wpływ na to ma też płeć (wśród leworęcznych jest więcej mężczyzn). Leworęczność może być także skutkiem uszkodzenia lub słabszego rozwoju lewej półkuli mózgu we wczesnym dzieciństwie. W pierwszym przypadku prawa półkula staje się dominująca, a w drugim intensywniej się rozwija, kompensując niedobory lewej części mózgu. Leworęczność nie jest "skłonnością" nabytą przez dziecko na jakimś etapie jego rozwoju. Już noworodek ma zakodowane wyraĽne upodobanie do posługiwania się lewą ręką, choć początkowo trudno to zauważyć, gdyż do 4 roku życia dzieci przechodzą kilkakrotnie fazę oburęczną i wykorzystują w równym stopniu obie ręce.
Według prof. Marty Bogdanowicz z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, osoby leworęczne mają spore zdolności plastyczne i muzyczne. "W prawej półkuli mózgu, dominującej u leworęcznych, znajdują się ośrodki słuchu muzycznego i uzdolnień plastycznych" - tłumaczy. Wszystko oczywiście można wytrenować, ale pewne jest, że leworęczne dzieci malują lepiej niż praworęczne. Pomocne podczas malowania okazują się: zdolność widzenia, postrzeganie przestrzeni, emocjonalność, rozpoznawanie barw itd. Do słynnych leworęcznych malarzy należą Leonardo da Vinci, Michał Anioł Buonarotti, Rafael Santi i Pablo Picasso. Ponadto leworęczne dzieci przodują również w majsterkowaniu. Ich wyobraĽnia przestrzenna i sposób myślenia w połączeniu z fantazją potrafią zdziałać cuda.
Z badań Camilli Benbow z amerykańskiego Johns Hopkins University wynika także, że wśród dzieci o wyjątkowych zdolnościach matematycznych jest znacznie wyższy odsetek osób leworęcznych niż w całej populacji. Przykładem tego jest wielki matematyk z gatunku leworęcznych- Albert Einstein. Prawdopodobnie mógł on stworzyć teorię względności tylko, dlatego, że nie trzymał się matematycznych zasad i pracował w sprzeczności z logicznymi ze swej natury dziedzinami wiedzy. Również muzykę leworęczni odczuwają inaczej niż praworęczni. Prawie zawsze ją dostrzegają, tzn. nie istnieje dla nich muzyka w roli tła, tak jak powszechnie się dziś ją traktuje. Często są w stanie zanucić jakąś melodię, którą usłyszeli kilka chwil temu przypadkiem. Mogą słyszeć w głowie też całe symfonie. Wszystkie dĽwięki wnikają w nich muzycznie w pewnej niedającej się przedstawić formie, co ma swój urok, przede wszystkim, jeśli chodzi o głosy ludzkie. Sławni leworęczni muzycy to m.in. Ludwig van Beethoven, Niccolo Paganini, Robert Schumann, jazzman Wynton Marsalis, Natalie Cole, Jimmy Hendrix, Paul McCartney, Ringo Starr, Bob Dylan, Robert Plant i Sting. Krzysztof Penderecki, prowadząc orkiestrę, trzyma batutę w lewej ręce.
Leworęczni sportowcy często przewyższają swoich praworęcznych przeciwników, ponieważ Ci w swojej technice w ogromnym stopniu nastawieni są na rywalizację z praworęcznymi. Leworęczny siatkarz w polu zagrywki czy w ataku bywa nie do zatrzymania. Zdezorientowani praworęczni nie wiedzą, jak się zachować To daje leworęcznym zawodnikom pewną przewagę, nawet, jeśli nie są lepszymi sportowcami. Nie jest, zatem przypadkiem, że do elitarnego grona sław zakwalifikowało się kilku wybitnych sportowców: Martina Navratilova, John McEnroe czy Monika Seles.
Copyright © 2003-2010 | Wszelkie Prawa Zastrzeżone