MANIFESTACJE ZABURZEŃ PROCESU LATERALIZACJI I ORIENTACJI PRZESTRZENNEJ
Wojciech Brejnak
W wyniku zaburzeń lateralizacji i orientacji przestrzennej dziecko może manifestować następujące trudności:
Wypowiadanie się. Kłopoty z rozumieniem sytuacji przedstawionej na obrazku. Problemy w określaniu miejsca przedmiotu, wzajemnego położenia przedmiotów, przyswajaniu i operowaniu pojęciami w zakresie stosunków przestrzennych (nad, pod, obok, w prawo, w lewo, przed, za, itp.). Trudności z określaniem miejsca i położenia przedmiotów w przestrzeni. Pojęcia i definicje mogą być niewłaściwie stosowane z braku ich właściwego rozumienia.
Rysowanie. Zmiany kierunku w rysunkach (np. rysowanie szlaczków od strony prawej do lewej, rysowanie linii pionowych z dołu do góry, a kolistych ruchem zgodnym z ruchem wskazówek zegara). Trudności z odwzorowywaniem kształtu figur geometrycznych - łuki przekształcają w kąty ostre lub otwarte. Trudności z właściwym rozplanowaniem rysunku, zakłócenia proporcji elementów, stosunków przestrzennych. Rysunki sprawiają wrażenie chaotycznych, są uproszczone, zawierają małą liczbę szczegółów, chociaż pod względem treści (uzupełnianej werbalnie) mogą być bardzo interesujące.
Czytanie. Na skutek mylenia kierunków występuje przestawianie i opuszczanie liter, sylab, wyrazów, a nawet całych linijek druku (opuszczanie wiersza w tekście). Wolne tempo czytania, niekiedy w nieprawidłowym kierunku tj. od strony prawej do lewej. Wzrokowe odwracanie liter i odczytywanie zamiast: b-d, g-p, u-n, m-w. Przy czytaniu może występować tzw. błąd inwersji dynamicznej (np. czyta "do" jako "od", "wór" jako "rów"), bądĽ może też występować statyczne odwrócenie niektórych liter, czyli mylenie liter kształtopodobnych, lecz o innym położeniu (np. "b" czytane jako "d") - Zdarza się im też uporczywe opuszczanie lub dodawanie liter, a nawet całych sylab czy krótszych wyrazów. Odwracanie porządku liter zmienia sens szczególnie krótkich wyrazów: "od" znaczy coś innego niż "do", co utrudnia rozumienie czytanego i pisanego tekstu. Trudności w rozumieniu treści zawierającej pojęcia stosunków przestrzenno--czasowych i struktur gramatyczno-logicznych. Wolne tempo czytania.
Pisanie. W początkowej fazie nauki pisania (szczególnie w przypadku lateralizacji skrzyżowanej) może występować odwracanie liter i cyfr, zmiana ich kolejności, opuszczanie końcówek w wyrazach, a nawet całych wyrazów. Dziecko praworęczne i lewo-oczne może rysować szlaczki i próbować pisać od strony prawej do lewej. Litery koliste często pisane są ruchem zgodnym z ruchem wskazówek zegara, a inne litery pisane od dołu do góry. Przy pisaniu niektórych liter i cyfr mogą występować elementy pisma lustrzanego. Mylenie znaków graficznych różniących się położeniem w stosunku do osi pionowej (p-g, d-b) lub poziomej (w-m, u-n, b-p, d-g). Problemy z zapisem wyrazów (liczb) w słupkach i tabelkach (zwłaszcza z uzupełnianiem tabelek). Niewłaściwe roz-planowywanie graficzne wyrazów w zeszycie - dziecko "nie mieści się" w liniaturze zeszytu. Poziom graficzny zwykle obniżony. Pismo o nierównym nacisku.
Trudności w innych przedmiotach szkolnych. Geografia - kłopoty z orientacją na mapie, w stronach świata. Geometria, fizyka - mylenie pojęć przestrzennych i geometrycznych przyswajanych werbalnie (np. równoległy, prostopadły), zmiany kierunków w rysunkach (wektorach). Arytmetyka - niezamierzona zmiana kolejności cyfr w liczbach. Wychowanie fizyczne - pomyłki przy zmianie kierunku w rzędzie i w szeregu w związku ze słabą orientacją w schemacie ciała. Trudności w różnego rodzaju pracach ręcznych, głównie z powodu słabszych umiejętności w rozplanowaniu wykonywanych czynności i zadań.
Często spotykam się z pytaniem rodziców - czy zaburzenia lateralizacji mają niekorzystny wpływ na rozwój psychiczny dziecka i jego karierę szkolną? Z badań naukowych oraz praktycznych doświadczeń pedagogów i psychologów wynika, że zakłócenia procesu lateralizacji odbijają się niekorzystnie na nauce dziecka, jeśli współwystępują z innymi zaburzeniami rozwojowymi. Czasem mogą one występować przejściowo, zwłaszcza w początkowym okresie nauki. Dlatego istotnym jest, aby dzieci te otrzymały konkretną, specjalistyczną pomoc, najlepiej co najmniej na rok przed rozpoczęciem nauki szkolnej. Jest wtedy czas na spokojną, rozważną decyzję, m.in. odnośnie tego, którą ręką dziecko ma pisać, czy też na organizację dziecku odpowiednich ćwiczeń z zakresu terapii pedagogicznej.
Copyright © 2003-2010 | Wszelkie Prawa Zastrzeżone