SPRAWOZDANIE Z INICJATYW PODEJMOWANYCH W RAMACH EUROPEJSKIEGO TYGODNIA ŚWIADOMOŚCI DYSLEKSJI
przez Zarząd Warszawskiego Oddziału Nr 1 Polskiego Towarzystwa Dysleksji, Kuratorium Oświaty w Warszawie i Wydawnictwo Lekarskie PZWL
W ramach obchodów Europejskiego Tygodnia Świadomości Dysleksji w dniach od 29 września do 4 paĽdziernika 2003 roku Warszawski Oddział Nr 1 PTD podjął i przeprowadził szereg inicjatyw mających na celu propagowanie wiedzy na temat dysleksji i potrzeb dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, wykorzystując między innymi siłę mediów. Ukazało się szereg artykułów prasowych, nadano audycje radiowe i telewizyjne, przeprowadzano prelekcje i rozprowadzano materiały informacyjne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL wydało książkę Wojciecha Brejnaka "Dysleksja" - znakomity poradnik również dla rodziców.
Na zakończenie Tygodnia Świadomości Dysleksji Warszawski Oddział Nr 1 PTD zorganizował wspólnie z Kuratorium Oświaty w Warszawie i Wydawnictwem Lekarskim PZWL Dzień Otwartego Poradnictwa. Istotą Dnia Otwartego Poradnictwa było umożliwienie uzyskania bezpłatnej porady w zakresie problematyki specyficznych trudności w uczeniu się, zwrócenie uwagi rodziców i nauczycieli na problemy dzieci z dysleksją oraz uświadomienie istoty problemu. Aby poradnictwem objąć jak najwięcej osób z województwa mazowieckiego, na miejsce spotkań wybrano dwie zaprzyjaĽnione szkoły wygodnie zlokalizowane pod względem komunikacyjnym - jedna w okolicach Dworca Wileńskiego, druga niedaleko Dworca Centralnego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL wydało pakiety informacyjne i plakaty propagujące akcję Otwartego Poradnictwa. Przygotowane pakiety informacyjne i plakaty dzięki zaangażowaniu Kuratorium Oświaty w Warszawie trafiły do palcówek oświatowych i wychowawczych. Dyrektorzy szkół, przedszkoli, poradni psychologiczno-pedagogicznych i placówek opiekuńczo-wychowawczych zostali poinformowani przez wizytatorów o organizowanej akcji i zachęceni do przekazania tych informacji rodzicom i nauczycielom.
4 paĽdziernika 2003 roku w godzinach 10.00-17.00 specjaliści z zakresu psychologii, pedagogiki, terapii, logopedii, medycyny, nadzoru pedagogicznego oraz sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych służyli swoim doświadczeniem i wiedzą wszystkim, którzy poszukiwali pomocy dla dziecka ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się.
Jednym z punktów Otwartego Poradnictwa była Szkoła Podstawowa Nr 73 w Warszawie przy ul. Białostockiej 10/18, szkoła wspierająca Polskie Towarzystwo Dysleksji i otwarta na szukanie sposobów osiągania sukcesu przez wszystkie dzieci, również te dla których nauka wiąże się z ciągłym pokonywaniem przeszkód.
Szkoła Podstawowa Nr 73 im. Króla Stefana Batorego znajduje się na warszawskiej Starej Pradze a jej dyrektorem jest Pani Bożena Ćwiklińska. Szkoła powstała 70 lat temu. Nauczyciele tej szkoły cenią sobie dar wychowywania młodego pokolenia wyrażający się misją programu wychowawczego zawartą w słowach: "Wychowanie przez sukces". Nauczyciele starają się stworzyć dla uczniów możliwości odnoszenia sukcesów. Szkoła ma szeroką propozycję zajęć pozalekcyjnych. Funkcjonują koła taneczne, wokalno-instrumentalne, plastyczne, malarskie, informatyczne, teatralne, języka rosyjskiego, języka niemieckiego, SKS. Słabsi uczniowie mogą uzyskać pomoc na zajęciach dydaktyczno - wyrównawczych z matematyki i języka polskiego. Działa również pogotowie matematyczne. W roku szkolnym 2002/2003 powstało Koło Małego Miłośnika Pragi pod patronatem Towarzystwa Przyjaciół Pragi. Ubiegły rok szkolny był dla szkoły rokiem intensywnej, ciężkiej pracy, ale również wielkiej satysfakcji, gdyż placówka otrzymała tytuł Szkoły z Klasą. Pod względem sportowym uczniowie mogą się rozwijać dzięki zorganizowanej klasie z rozszerzonym programem wychowania fizycznego w zakresie unihokeja. Ich osiągnięcia to m.in. I miejsce w Warszawskiej Lidze Unihokeja, mistrzostwo Warszawskiej Olimpiady Młodzieży, wicemistrzostwo Mazowieckich Igrzysk Młodzieży Szkolnej. Uczniowie uzdolnieni plastycznie mają możliwość prezentacji swoich prac w Galerii Handlowej Warszawa Wileńska oraz w Domu Kultury "Praga". Tam również młodzi artyści zaprezentowali przygotowane przez nich przedstawienie "Praskie wspomnienia". Powstała książka z pracami plastycznymi i wierszami dzieci dotyczącymi "Naszej małej Ojczyzny". Od 2 lat szkoła jest organizatorem Dzielnicowego Konkursu Technologii Informacyjnej na uczniowską prezentację multimedialną, imprezy pod hasłem Sportowa Wiosna Radosna. Szkoła była współorganizatorem I Ogólnopolskiego Turnieju Szkolnych Zespołów Tanecznych. Przy tak bogatej ofercie edukacyjnej można stwierdzić, ze każdy uczeń ma tu możliwość odniesienia sukcesu. Problemy uczniów z dysleksją są bliskie nauczycielom tej szkoły tym bardziej, iż 1/5 wszystkich uczniów to dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Około 130 osób uczęszcza na zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Wielu nauczycieli to członkowie PTD.
Drugim ośrodkiem Otwartego Poradnictwa było Gimnazjum Nr 43 w Warszawie przy ul. Emilii Plater 31, szkoła otwarta na inicjatywy Polskiego Towarzystwo Dysleksji i z doświadczeniem w zakresie wspierania terapeutycznego.
Historia szkoły sięga lat 20-tych. Początkowo była to szkoła podstawowa, a w wyniku reformy szkolnictwa w 1999 roku założono Gimnazjum nr 43. Dyrektorem szkoły jest Pani Halina Szewko. To dzięki Jej inicjatywie w 1995 roku powstała klasa terapeutyczna dla dzieci z dysfunkcjami rozwojowymi, do której uczęszczało 15 uczniów z dysleksją rozwojową. Była to jedna z pierwszych tego typu klas na terenie Warszawy. Zainicjowanie i praca z klasą dla uczniów z dysleksją wzbogaciło grono pedagogiczne oraz rodziców w nowe doświadczenie i sposoby wspierania rozwoju intelektualnego i społecznego młodzieży o specyficznych trudnościach w uczeniu się. Problemy dysleksji są bliskie nauczycielom pracującym w tej szkole, stale doskonalą się w zakresie wiedzy i umiejętności pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych. W gimnazjum dzieci mają zapewnioną specjalistyczną pomoc, objęte są opieką psychologa, pedagoga i pedagoga terapeuty. Na 109 uczniów z diagnozą dysleksja rozwojowa, 78 uczęszcza na zajęcia korekcyjno-kompensacyjne.
Sądzę, że największym podziękowaniem dla pracowników szkół za trud przygotowania i przeprowadzenia Dnia Otwartego Poradnictwa są słowa uznania od osób odwiedzających szkoły. Goście podkreślali sprawną organizację, ogromne zaangażowanie, piękny wystrój szkół i znakomite wsparcie ze strony uczniów.
Rozpoczęte w czerwcu 2003 roku przygotowania obchodów Europejskiego Tygodnia Świadomości Dysleksji zostały zakończone 4 paĽdziernika 2003 roku, z pewnością miesiące przygotowań i praca wielu osób okazały się wielkim sukcesem. A co najważniejsze - sukcesem, który pomoże dzieciom z dysleksją iść drogą edukacji z poczuciem wartości w towarzystwie przyjaznych i świadomych specjalistów.
W Dniu Otwartego Poradnictwa bezpłatnych porad udzielali psycholodzy, pedagodzy, terapeuci, logopedzi ze szkół, przedszkoli, poradni psychologiczno-pedagogicznych i prywatnych gabinetów, specjaliści z Kuratorium Oświaty w Warszawie i Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej oraz lekarze medycyny. W obu szkołach zorganizowano również prelekcję Kolegi Wojciecha Brejnaka na temat dysleksji. Spotkania te cieszyły się ogromnym powodzeniem i były okazją do zadawania wielu pytań, natomiast zakończone zostały długą kolejką po autograf w nowej książce Wojciecha Brejnaka pt.: "Dysleksja".
W Gimnazjum po prelekcji nastąpiła prezentacja programu pomocy w dysleksji Stowarzyszenia Pomocy Młodzieży Dyslektycznej. Pani Helena Grzelachowska zaprezentowała założenia metodyczne prowadzonej terapii, a rodzice dzielili się własnymi doświadczeniami. W obu szkołach dostępne były stoiska wydawnictw prezentujących pomoce i literaturę wspierającą dzieci z dysleksją. Każdy z gości brał udział w loterii fantowej, w której każdy los wygrywał. Można było otrzymać książki - poradniki, ćwiczenia, gry dydaktyczne, programy komputerowe i inne ciekawe prezenty. Punkty poradnictwa miały bogatą ofertę dla odwiedzających - poza indywidualnymi rozmowami można było przyglądać się prezentacjom metod pracy i pomocy terapeutycznych, zapoznać się z pracą placówek oświatowych i terapeutycznych, które mają duże doświadczenie w pracy z uczniem dyslektycznym.
W Dniu Otwartym dopisała frekwencja, która pozwala wnioskować o ogromnym zapotrzebowaniu na tego rodzaju akcje. Łącznie w dwóch punktach porad udzielało blisko 100 specjalistów z 40 placówek, gabinetów, instytucji. Z informacji zbieranych od gości i osób udzielających porad wynika, że na Pradze udzielono 810 porad, natomiast w Śródmieściu 1400. Wśród osób odwiedzających punkty byli:
Lista miejsc, z których przybyli do nas goście jest imponująca. Odwiedziły nas osoby z około 120 miejscowości. Poza Warszawą gościliśmy przyjezdnych m.in. z: Garwolina, Grodziska Mazowieckiego, Legionowa, Łodzi, Mińska Mazowieckiego, Nowego Dworu Mazowieckiego, Pilawy, Płocka, Radomia, Torunia, Zielonki, Żyrardowa a nawet ze Świnoujścia.
Z analizy problematyki rozmów podejmowanych podczas indywidualnych spotkań ze specjalistami, wynika następująca charakterystyka zgłaszanych trudności i potrzeb:
Wśród szczegółowych zagadnień, które dotyczyły konkretnego dziecka i konkretnej sytuacji oraz życia codziennego w domu i szkole poruszane były następujące zagadnienia:
- Jak rozpoznać dysleksję?
- Gdzie przeprowadzić badanie?
- Jaki jest najwłaściwszy wiek diagnozowania?
- Jak rodzice mogą pomóc?
- Co robić gdy nauczyciel nie potrafi rozpoznać i pomóc?
- Kiedy szukać pomocy?
- Nadpobudliwość i zaburzenia emocjonalne a dysleksja.
- Możliwość szkoleń dla rodziców i nauczycieli.
- Co robić gdy brak współpracy szkoła - rodzic - poradnia?
- Jak odczytywać treść opinii psychologicznej?
- Rozwój ruchowy dziecka a dysleksja.
- Gdzie szukać pomocy i wsparcia?
Są tu ujęte problemy, które powtarzały się i tworzyły pewnego rodzaju grupy problemowe, natomiast wiele poruszanych spraw było zdecydowanie indywidualnych. Jednak grupy problemów wskazują na pewne zależności. Niektóre z trudności podyktowane są względami finansowymi, ograniczanie funduszy na profilaktykę, diagnozę i terapię (zarówno w poradniach psychologiczno-pedagogicznych jak i szkołach) będzie pogłębiało zjawisko oddalania się perspektywy wczesnego wspierania rozwoju i pozbawi szansy sukcesu edukacyjnego wielu uczniów. Niestety są i takie zgłaszane zagadnienia, które świadczą o zbyt małej aktywności zawodowej pedagogów. Wiem, że są szkoły, w których uczeń z dysleksją może liczyć na profesjonalną pomoc i dostaje szansę na rozwijanie swoich uzdolnień. Tych szkół znam osobiście wiele, ale jeżeli taki problem został zgłoszony to znaczy, że nie wszyscy jednakowo poważnie traktują problem dysleksji. Czym wyższy etap edukacyjny, tym większe problemy z uznawaniem szczególnych praw uczniów z dysleksją oraz coraz mniejsze możliwości na objęcie terapią.
Dzień Otwartego Poradnictwa okazał się doskonałym przedsięwzięciem i udaną akcją. Dziękujemy wszystkim, którzy włączyli się w organizację lub udzielali bezpłatnych porad. Swoim zaangażowaniem i trudem udowodnili, że są najwyższej rangi specjalistami. Dziękujemy również wszystkim, którzy nas odwiedzili i skorzystali z oferty jaką przygotowaliśmy dla tych, którzy poszukują dobrej drogi dla dziecka z dysleksją.
Z placówek z nami współpracującymi otrzymaliśmy informacje o inicjatywach związanych z Europejskim Tygodniem Świadomości Dysleksji. W Przedszkolu Nr 124 w Warszawie Panie Renata Stawczyk-Mizińska i Anna Korzeniewska po umieszczeniu plakatu okolicznościowego i przygotowaniu ulotki informacyjnej dla rodziców przeprowadziły spotkanie nt.: "Co warto wiedzieć o dysleksji?". Na terenie Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 344 w Warszawie została przeprowadzona akcja propagująca wiedzę na temat dysleksji. Zespół pań w składzie: Agnieszka Kicman, Jadwiga Parkot, Danuta Wiatr, Ewa Zawadzka-Siess i Gabriela Rasztawicka zainicjował i zrealizował następujący program obchodów: ankieta "Świadomość rodziców na temat dysleksji", spotkania nauczycieli z terapeutą, prezentacja filmu "Klucz do świata", przygotowanie ulotek informacyjnych dla nauczycieli i rodziców, referaty, propagowanie ćwiczeń wg Dennisona. Szkoła Podstawowa Nr 1 w Zielonce również aktywnie włączyła się w propagowanie idei Europejskiego Tygodnia Świadomości Dysleksji. Podjęta została akcja informacyjna (plakaty, ulotki, literatura), zorganizowany został kiermasz wydawnictw i pomocy dydaktycznych, które mogą być pomocne w terapii dysleksji, uzupełniony został szkolny zestaw pomocy i gier dydaktycznych, odbyło się szkolenie członków Rady Pedagogicznej, które poprowadził p. Wojciech brejnak. Nauczyciele otrzymali ponadto książki autorstwa prelegenta. Nauczyciele Szkoły Podstawowej Nr 1 w Zielonce brali także bezpośredni udział w organizacji Dnia Otwartego Poradnictwa w szkole na Pradze.
Działania związane z podnoszeniem świadomości społecznej na temat dysleksji były podejmowane również w terminach póĽniejszych. Na uwagę zasługuje inicjatywa siedlecka. Na Targach Edukacyjnych w Warszawie (w sierpniu 2003 r.) Biblioteka Pedagogiczna w Siedlcach nawiązała współpracę z przewodniczącym Warszawskiego Oddziału Nr 1 Polskiego Towarzystwa Dysleksji - Wojciechem Brejnakiem i Wydawnictwem Lekarskim PZWL. Owocem tej współpracy było zorganizowanie w dniu 04.11.2003 r. w siedzibie Biblioteki dwóch konferencji połączonych z prezentacją książek Wydawnictwa Lekarskiego PZWL.
W konferencji dla nauczycieli przedszkoli i oddziałów przedszkolnych nt.: "Problemy dzieci ryzyka dysleksji" wzięło udział 32 osoby: 13 nauczycieli oddziałów przedszkolnych przy zespołach szkół, 16 nauczycieli przedszkoli, 3 studentów logopedii. W drugiej konferencji nt.: "Problemy uczniów z dysleksją rozwojową" wzięło udział 54 nauczycieli: 35 nauczycieli szkół podstawowych, 10 nauczycieli gimnazjum, 6 nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych, 2 pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznej i 1 student IV roku Akademii Podlaskiej.
Celem konferencji było udzielenie praktycznych wskazań do zdiagnozowania dysleksji i pracy z dzieckiem dyslektycznym. Obie konferencje były zorganizowane jako dalszy ciąg działań związanych z obchodami Tygodnia Świadomości Dysleksji i prowadził je p. Wojciech Brejnak.
W przerwie konferencji uczestnicy mieli możliwość obejrzenia wystawy książek nt. dysleksji, jaką przygotowała Biblioteka oraz zakupu interesujących pozycji z Wydawnictwa Lekarskiego PZWL. Wielu nauczycieli skorzystało z możliwości nabycia książek, a także ze sposobności otrzymania autografu p. Wojciecha Brejnaka.
Na zakończenie konferencji szkoleniowej każdy z uczestników otrzymał wydrukowaną bibliografię nt. dysleksji zbiorów zwartych i czasopism jakie znajdują się Bibliotece Pedagogicznej w Siedlcach.
Inicjatywa zorganizowania konferencji dla nauczycieli z terenu siedleckiego spotkała się z dużym zainteresowaniem. Wypowiedzi zawarte w ankietach świadczą o tym, że spełniła oczekiwanie nauczycieli i chętnie wezmą udział w podobnych formach doskonalenia.
W materiale wykorzystano tekst o Szkole Podstawowej Nr 73 przygotowany przez p. Bożenę Ćwiklińską i p. Małgorzatę Dąbrowską, tekst o Gimnazjum Nr 43 przygotowany przez p. Elżbietę Szewczuk oraz opracowanie p. Hanny Krasuskiej-Terka i Jolanty Osińskiej-Kurek z Biblioteki Pedagogicznej w Siedlcach.